Veel leidinggevenden denken dat ze mentale klachten bij medewerkers tijdig signaleren, maar werknemers ervaren dat heel anders. Daardoor wordt vaak te laat ingegrepen, terwijl werkgerelateerde mentale problemen een grote impact hebben op zowel medewerkers als organisaties.

Uit onderzoek blijkt dat bij 80 procent van de werknemers met mentale klachten het werk een rol speelt in het ontstaan of verergeren van die problemen. De gevolgen zijn aanzienlijk: directe kosten van mentaal verzuim en psychosociale arbeidsbelasting zijn goed voor 61 procent van alle werkgerelateerde verzuimkosten.

Mentale klachten op de werkvloer zijn bovendien allesbehalve uitzonderlijk. Ongeveer de helft van alle medewerkers ervaart klachten die hun werk beemmeren. De vraag is daarom niet óf mentale problematiek voorkomt binnen organisaties, maar hoe ermee wordt omgegaan.

Groot verschil in perceptie

Opvallend is het verschil tussen leidinggevenden en medewerkers als het gaat om het herkennen van signalen. Waar veel leidinggevenden ervan overtuigd zijn dat zij mentale klachten goed kunnen signaleren, denkt slechts een kwart van de medewerkers dat hun leidinggevende die signalen daadwerkelijk herkent.

Volgens deskundigen ligt het probleem niet zozeer bij het zien van de eerste signalen, maar vooral bij wat er daarna gebeurt. Het kan lastig zijn om een gesprek aan te gaan over iemands mentale gezondheid. Direct vragen of iemand een burn-out heeft, voelt voor veel leidinggevenden ongemakkelijk. Wel is het mogelijk om observaties bespreekbaar te maken, bijvoorbeeld door aan te geven dat iemand stiller of vermoeider lijkt dan normaal en vervolgens te vragen hoe het gaat.

Mentale gezondheid nog geen vast gespreksonderwerp

In de praktijk blijkt het onderwerp mentale gezondheid nog onvoldoende onderdeel van reguliere gesprekken. Slechts 23 procent van de leidinggevenden vraagt hier standaard naar tijdens voortgangs- of ontwikkelgesprekken.

Daarnaast geeft 41 procent aan het gesprek aan te gaan zodra de eerste signalen zichtbaar worden. Toch wacht bijna 40 procent langer of stelt de vraag helemaal niet. Daarmee wordt vaak kostbare tijd verloren. Bekend is dat psychische klachten doorgaans verergeren wanneer zij niet tijdig worden besproken en aangepakt.

Vroegtijdig gesprek cruciaal

Experts benadrukken daarom het belang van vroegtijdige aandacht voor mentale gezondheid op de werkvloer. Door regelmatig het gesprek aan te gaan en signalen bespreekbaar te maken, kunnen problemen eerder worden herkend en kan verzuim mogelijk worden voorkomen. Dat is niet alleen in het belang van medewerkers, maar ook van organisaties die de gevolgen van langdurig psychisch verzuim willen beperken.